nasreddin-hoca-

Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n do─čumu
1208ÔÇÖde Sivrihisar Hortu K├ÂyÔÇÖ├╝nde do─čan Nasreddin Hoca, ilk e─čitimini k├Ây├╝n imam─▒ olan babas─▒ Abdullah EfendiÔÇÖden al─▒r. Babas─▒n─▒n vefat─▒ ├╝zerine bu g├Âreve ge├žer, sonralar─▒ yerine ba┼čkas─▒n─▒ b─▒rak─▒r. Konya, Ak┼čehirÔÇÖde medreselerde ilim tahsili i├žin yola koyulur. Hanefi F─▒kh─▒ kitaplar─▒n─▒ okur. Talim etti─či f─▒k─▒h ilmi ve tahsil etti─či di─čer ─░slami ilimleri de─čerlendirir. Yerine g├Âre m├╝ezzinlik, imaml─▒k, yerine g├Âre kad─▒l─▒k bazen de m├╝derrislik yapar.

Hocay─▒ bu g├╝n├╝n komedi hastal─▒klar─▒ndan ay─▒ran ├Âzellikleri onun haz─▒r cevapl─▒l─▒─č─▒ ve mizah─▒ndaki ├Âl├ž├╝s├╝nde sakl─▒d─▒r. Do─čal olarak bu onu halk aras─▒nda hakl─▒ bir ├╝ne ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. O toplumu mizahla e─čitmenin y├Ântemini ke┼čfeder. Ama ke┼čfini bu g├╝n├╝n ekonomi sisteminde oldu─ču gibi ticari bir sermayeye d├Ân├╝┼čt├╝rmeye ├žal─▒┼čmaz. ÔÇťG├╝ld├╝renin g├╝ld├╝rd├╝─č├╝nden habersiz g├Âz├╝kmesiÔÇŁ kural─▒n─▒ uygular. Kendisi g├╝lmez. Dinleyen mizah─▒n ard─▒ndan tefekk├╝re dalar. Mizah─▒n─▒n kayna─č─▒ ÔÇťlatife, latif olmal─▒d─▒rÔÇŁ

Hoca haz─▒rcevap olmas─▒n─▒n yan─▒nda iyi bir e─čitimcidir. S├Âyledi─či her s├Âz, yapt─▒─č─▒ her i┼č bir hikmete dayan─▒r. Din ve ahlak esas─▒na muvaf─▒kt─▒r. Bu y├╝zden muhatab─▒ m├╝ÔÇÖmin ise latifin n├╝kteyi a┼čmamas─▒na dikkat eder. Kusurlu bir insan ise n├╝kteler ikaz edicidir. ─░nkar eden ki┼čiler i├žin susturucu, cevaba mecal b─▒rakmayan h─▒zl─▒ n├╝kteleri vard─▒r. Hi├ž kimse i├žin ┼čahsi kini yoktur. Maksad─▒ tatmin de─čildir.

Latifeyi kahkahalarla bo─čan g├╝n├╝m├╝z komedi sanayisinde ise maksat hikmet de─čil e─členmedir. Espriler hep birileriyle alaya alma ├╝zerine in┼ča edilir. Ta┼člama, k─▒nama ve hakaret kahkaha k─▒l─▒f─▒na b├╝r├╝n├╝rken insanlar─▒n da bir taraftan yalanlar─▒, aldatmalar─▒, say─▒p s├Âvmeleri ortaya d├Âk├╝l├╝r. ─░ftira ve k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝rmeler sanat k─▒l─▒f─▒na bile dar gelirken, argolu ┼čakalar insanl─▒k seviyesini d├╝┼č├╝rmekten ├Âteye gitmez.

Kendinden misal verir
Hoca ba┼čkalar─▒n─▒n hayat─▒n─▒ mizah malzemesi yapmaz. G├╝ld├╝rmek i├žin kendini zorlamaz, insanlarla alay etmez, inand─▒─č─▒ de─čerler ile dalga ge├žmez. Kendinden misal verir ancak b├╝t├╝n ─░slam memleketlerinin ortak bulu┼člar─▒n─▒ yans─▒tt─▒─č─▒ i├žin Nasreddin Hoca ├╝zerinden ─░slam mizah─▒n─▒n genel hatlar─▒n─▒ g├Ârebiliriz. Genel de─čerlendirmelerde bulunabiliriz. Hoca g├╝nlerden bir g├╝n ÔÇťCan─▒m ne zamand─▒r bir helva ister, bir t├╝rl├╝ yemek nasip olmad─▒.ÔÇŁ der. Neden, diye sorduklar─▒nda ÔÇťYa─č bulunur, un bulunmaz, bal bulunur, odun bulunmaz, hepsi bulunur, ben bulunmamÔÇŁ der. K─▒t kanaat ge├žinse de ┼čik├óyet etmez halinden. D├╝nyan─▒n fanili─čine inan─▒r. D├╝nyada ge├žinecek kadar ├žal─▒┼čmas─▒ gerekti─čini de bilir. Paray─▒ seviyor musun diye biri sordu─čunda ÔÇťEvetÔÇŁ der. ÔÇťNedenÔÇŁ? Hoca; ÔÇťAdam─▒ senin gibilere muhta├ž etmez de ondanÔÇŁ der.

Toplumu mizahla e─čitir
Nasihat├židir Hoca. Bazen f─▒kralar─▒n─▒ mecaza yormak laz─▒m. Yoksa HocaÔÇÖn─▒n karakterine uymaz. Talebeye tokat, dayak atma bizim e─čitim k├╝lt├╝r├╝m├╝zde kesinlikle yoktur. O─člunu suya g├Ânderir. Eline de testiyi verir. Bir de tokat nak┼čedip. Niye vurdu─čunu soranlara ÔÇťTestiyi k─▒rmadan, k─▒rd─▒ktan sonra ne faydas─▒ var kiÔÇŁ diyerek bir i┼če ba┼člamadan ├Ânce tedbirin ehemmiyetini g├Âsterir.

─░nsanlar─▒ mizahla e─čitir. Biz de okullar─▒m─▒zda Nasreddin HocaÔÇÖy─▒ yozla┼čt─▒rmadan ├žocuklar─▒m─▒za anlat─▒p ─░slam ahlak─▒n─▒n hayat─▒n i├žinden y├╝z├╝n├╝ g├Âsterebiliriz. Ancak HocaÔÇÖn─▒n bu mizah e─čitimi ├╝zerinden istenilen ahlaki erdemlere ula┼čmak da m├╝mk├╝n de─čildir.

├ç├╝nk├╝ HocaÔÇÖn─▒n ya┼čad─▒─č─▒ devirde ─░slam ahlak─▒ b├╝t├╝n y├Ânleriyle halk─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču taraf─▒ndan ya┼čanmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yordu. Bug├╝n HocaÔÇÖn─▒n engin, seviyeli mizah e─čitimini verebilmek i├žin ├Âncelikle o g├╝n├╝n ideal toplum yap─▒s─▒yla ba─člant─▒ kurmam─▒z gerekir.

├ç├╝nk├╝ insanlar ─░slam─▒ anlad─▒klar─▒ idrak seviyesine g├Âre Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n mizah de─čerini, latifelerini, ayet-i kerime ve hadis-i ┼čeriflere uzanan ger├žek manalar─▒n─▒ anlayacaklar─▒d─▒r. ─░drak seviyesine g├Âre anlam Hoca akla mant─▒─ča s─▒─čmayan ┼čeyler yapmaz. HocaÔÇÖn─▒n deruni y├Ân├╝n├╝ de unutmamak gerekir. Onun mizah─▒nda ayn─▒ zamanda dinleyicinin veya muhatab─▒n da arif olmas─▒ gerekir. ├ç├╝nk├╝ o ÔÇťveli ve m├╝barek bir ki┼čidir. Hocam─▒z madem ki velidir, f─▒kralar─▒n─▒ da bu cihetle anlamak ve de─čerlendirmek icap eder.ÔÇŁ Hoca g├Âle maya ├žalar. ÔÇŁYa hoca g├Âl maya tutar m─▒ÔÇŁ. Hoca ÔÇťYa tutarsaÔÇŁ der. G├Âle maya ├žalmak, olmayacak bir ┼čey i├žin u─čra┼čmakt─▒r. Ya da birileri bizi kand─▒rmak, oyalamak i├žin g├Âle maya ├žalabilir. Sonra da ya tutarsa diyebilir. Ya da ben tebli─čimi yapt─▒m. AllahÔÇÖtan ├╝mit kesilmez. ÔÇť┼×eriata mugayir, avam─▒ ┼ča┼č─▒rtan ve yanl─▒┼č g├Âr├╝┼člere sevk eden f─▒kralar Nasreddin Hocaya atfedilemez. HocaÔÇÖn─▒n e┼če─čine ters binmesi ehlince de─čerlendirildi─činde, ÔÇśe┼če─če ters binen HocaÔÇÖ, nefsin dedi─čini yapma ikaz─▒nda bulunmaktad─▒r. Zira nefis ruhun bine─čidir. Bu binek ruhun istikametinde gitmezse inat├ž─▒ bir e┼ček olacakt─▒r. Hoca e┼če─čin istikametinde gidecek insan m─▒? Yine ÔÇśtur┼ču satan e┼čekÔÇÖ f─▒kras─▒ndaki ÔÇśe┼čekÔÇÖ her ┼čeyden ├Ân plana ├ž─▒kan nefisten ibarettir. ─░ki ayr─▒ k├Ây├╝n y─▒ld─▒zlar─▒n─▒n bir olmas─▒ ise vahdet fikrini telkin eden bir f─▒krad─▒r. Bu a├ž─▒klamalar ├žo─čalt─▒labilir. ÔÇŁ

B├╝t├╝n d├╝nyan─▒n mizah hocas─▒
Y├╝zy─▒ld─▒r f─▒kralar─▒yla d├╝┼č├╝nd├╝ren g├╝ld├╝ren topluma mizahla ayar veren Nasreddin Hoca 1284 y─▒l─▒nda vefat eder. T├╝rbesi bilindi─či gibi Konya-Ak┼čehirÔÇÖdedir. Nasreddin Hoca, Azeriler aras─▒nda Molla Nasreddin, T├╝rkmenistanÔÇÖda Hoca Ependi, Kazaklarda Mulla Nasreddin gibi isimlerle an─▒lmaktad─▒r. Yine HocaÔÇÖn─▒n T├╝rkmenlerde K├ómine, K─▒r─▒ml─▒larda Ahmet Akay, Karakalpaklarda ├ľm├╝rbeg Lakki gibi f─▒krac─▒ ki┼čilerdir. Kuzey Afrika ve Arap yar─▒madas─▒nda ├žok me┼čhur olan Cuha, bu co─črafyan─▒n Nasreddin Hocas─▒ÔÇÖd─▒r.

Balkanlar ve AvrupaÔÇÖda uzun s├╝re sadece bir hicivci olarak bilinen Nasreddin Hoca, ÔÇťbat─▒ kitaplar─▒ndaki T├╝rk├že el yazmalar─▒ toz toprak aras─▒nda ortaya ├ž─▒kar─▒l─▒nca, bir geli┼čme ve ilerleme g├Âr├╝ld├╝. D├╝zinelerce halk f─▒kras─▒, Nasreddin HocaÔÇÖy─▒ bu topraklarda ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir ┼čekilde canland─▒rd─▒.ÔÇŁ

Neticede Nasrettin Hoca n├╝ktelerle yap─▒lan latifelerin argo ve alaylarla beslenen komedilere yenilmedi─či devirlerde ya┼čam─▒┼čt─▒r. ─░slam toplumunun kendi i├žerisinde b├╝y├╝tt├╝─č├╝ kolektif k├╝lt├╝r├╝n ├╝r├╝n├╝d├╝r. Onun ince n├╝ktelerini anlay─▒p hayata ge├žirebilmek i├žin yine bu k├╝lt├╝r├╝n topyek├╗n ya┼čanmas─▒ gerekir.

Hangi F─▒kralar Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n?
Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n haz─▒rcevapl─▒l─▒─č─▒, bilgeli─či, d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝l├╝─č├╝ zamanla sembolik hale gelmi┼čtir. Nasteddin HocaÔÇÖn─▒n vefat─▒ndan sonra onun oldu─ču iddia edilen f─▒kralar t├╝retilmi┼čtir. Mizah─▒m─▒z─▒n sembol├╝ olmu┼č HocaÔÇÖn─▒n toplumsal bir i┼člevi oldu─čundan f─▒kralar─▒n─▒n k─▒staslar─▒n─▒n bilinmesinde fayda var.

Nasreddin Hoca F─▒kralar─▒n─▒n K─▒staslar─▒:
HocaÔÇÖn─▒n ya┼čad─▒─č─▒ devrin tarih├« ve toplumsal ├Âzelliklerine uygun d├╝┼čmelidir.
Sarho┼čluk veya i├žki ile ilgili f─▒kralar onun de─čildir.

HocaÔÇÖy─▒ ahmak, budala g├Âsteren f─▒kralar onun de─čildir. ├ç├╝nk├╝ o akl─▒, zek├óy─▒ ├Âne ├ž─▒karan bir bilgedir.
Hocay─▒ mal m├╝lk sahibi, k├Âlesi ve cariyesi olan biri gibi g├Âsteren f─▒kralar onun de─čildir. Onun m├╝tevaz─▒ bir hayat─▒ vard─▒r.
─░├žinde ├žapk─▒nl─▒k, iffetsizlik ve kad─▒n ihaneti bulunan f─▒kralar da ona ba─članamaz.

HocaÔÇÖy─▒ cimri g├Âsteren f─▒kralar da onun de─čildir. ├ç├╝nk├╝ onun f─▒kralar─▒nda bu durum yerilmi┼čtir.

─░├žinde dalkavukluk, iki y├╝zl├╝l├╝k, ├ž─▒karc─▒l─▒k olan f─▒kralar onun de─čildir.

─░├žinde s├Âvg├╝ ve a┼ča─č─▒lama bulunanlar onun olamaz.

Bir f─▒kra uzunsa, anlat─▒lmas─▒ ve okunmas─▒ dakikalarca s├╝r├╝yorsa bunlar ona ait olamaz. Onun f─▒kralar─▒ k─▒sa ├Âzl├╝ veya atas├Âzl├╝d├╝r.

Hoca ├ževik, gen├ž bir delikanl─▒ gibi g├Âsteriliyorsa onun f─▒kralar─▒ de─čildir. Hoca olgun ve bilge bir ki┼čili─či temsil eder.

https://www.e-kutuphane.com.tr/

Facebook Profile photo

#r00tadmin #Basit Bir kuL #Allah (c.c) Bir kuLu i┼čte bazen bir adem bazen bir aLem !

Leave a Comment

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir